man love people woman
#mahbraces101

6 tiêu chí để bạn yên tâm tháo niềng

Dù có thế nào, mình tin rằng mục tiêu quan trọng của niềng răng từ trước đến nay vẫn không đổi, đó là đảm bảo tối đa chức năng ăn nhai của bạn, và việc bạn đẹp lên là một món quà đi kèm của việc có một khớp cắn chuẩn và cân đối. Vậy thì như thế nào là “chuẩn”, có phải cứ thấy răng đều, cười xinh rồi là bạn nên tháo niềng không? Rất may là các bác sĩ có những tiêu chí rất rõ ràng để có thể giúp họ và chính chúng ta đánh giá được tiến trình điều trị. Một trong những bộ tiêu chí này là “6 chìa khoá khớp cắn của Andrews”.

6 chìa khoá khớp cắn của Andrews là định nghĩa về khớp cắn tối ưu trong hàm răng vĩnh viễn do tiến sĩ Lawrence F. Andrews định nghĩa vào năm 1972.

Oxford Reference

Cho đến ngày nay, bộ quy chuẩn này vẫn được sử dụng rộng rãi trong chỉnh nha hiện đại và là một trong những đối chiếu rất hữu ích để giúp bạn có thể quyết định khi nào thì nên tháo niềng. Tuy nhiên, bạn vẫn nên nhớ, đây là tiêu chuẩn cho hầu hết mọi người, vậy nên chắc chắn sẽ có những trường hợp ngoại lệ, nếu bạn nằm trong những trường đó thì đừng ngại tham vấn thêm với bác sĩ nhé.

Trong phần đầu của bài viết, mình muốn chia sẻ với bạn 3 trong 6 tiêu chí của một “khớp cắn tối ưu”


Khớp cắn loại 1

Hình ảnh so sánh giữa các “loại” khớp cắn tính theo tương quan của răng cối lớn (Nguồn ảnh: topclassdental.com.au)

Chiếc chìa khoá đầu tiên cho một khớp cắn chuẩn đó là nó phải được xếp hạng là “Khớp cắn loại 1 (hạng 1)”, được mô tả đơn giản là:

Loại 1: khớp cắn bình thường; các răng trên chỉ chườm rất nhẹ lên các răng dưới; Hình dáng khuôn mặt thường cân đối

topclassdental.com.au

Phân ra các hạng khác nhau thì nghe hơi học thuật, nhưng ngoài loại 1 được coi là cân đối ra thì bạn cứ hiểu đơn giản loại 2 sẽ thường được gọi là “vẩu” và loại 3 thì là “móm”. Trong tiêu chí của Andrews, ông nêu khá kỹ tương quan của răng cối hàm trên và hàm dưới như thế nào thì mới được xếp vào nhóm “hàng tuyển”. Nhưng để những người ngoại đạo như mình và bạn dễ hiểu, dễ so sánh, bạn có thể xem ảnh dưới đây và đặc biệt chú ý vào vị trí các răng được đánh dấu nhé.

ANGLE'S CLASSIFICATION OF MALOCCLUSION | DENTODONTICS
Tương quan của răng cối lớn và răng nanh giữa 2 hàm trong khớp cắn loại 1 (Nguồn ảnh: dentodontics.com)

Giờ thì bạn hãy thử đối chiếu vị trí các răng được đánh dấu trong hình và răng của bạn hiện tại xem đã (gần) giống nhau chưa nhé, nếu đã khớp thì khả năng cao là bạn đã cầm chắc trong tay chiếc chìa khoá thứ nhất này rồi đấy.

Không có răng xoay

So với tiêu chí hơi gây đau đầu ở trên, thì tiêu chí này khá dễ phát hiện. Bạn có thể nhìn nhận trực quan hoặc dùng tay để cảm nhận các gờ của răng xem có tạo được một đường cong liền mạch như trong hình không nhé.

Cung hàm của hàm trên (trái) và hàm dưới (phải) (Nguồn ảnh: Classification of Occlusion and Malocclusion Dr. Nabil Al-Zubair)

Ngoài ra, nếu cẩn thận bạn có thể kiểm tra thêm bằng cách ngắm nghía phía ngoài của răng xem có tạo ra một đường cong mượt mà không. Nghe có vẻ hơi cảm tính nhưng sau khi răng bạn đã giàn thẳng và điều chỉnh sơ bộ rồi, thì việc phát hiện ra răng “lạc quẻ” là rất dễ nếu bạn để ý kỹ một chút.

Không có khoảng trống giữa các răng trên cùng một hàm

Tiêu chí này nghe thì đơn giản nhưng nó ảnh hưởng cực kỳ đến chất lượng ăn nhai của bạn sau khi tháo niềng. Cứ tưởng tượng nếu trong hàm bạn chỉ cần có 1 khoảng hở, dù ở vị trí nào đi chăng nữa và dù kích thước có như thế nào đi chăng nữa, thì nó cũng như một cái “hố đen” chỉ trực chờ mắc đủ loại thức ăn vào đó. Gây bất tiện cực kỳ!

Một cách đơn giản để kiểm tra, đó là bạn hãy dùng chỉ nha khoa, đi qua từng kẽ răng một, nếu thấy vướng khi lách chỉ vào, vậy là chỗ đó đã khít. Còn nếu bạn có thể ra vào giữa hai răng dễ dàng mà không có trở ngại gì, hãy coi chừng, vì đó chính là kẽ hở.

ethnic woman cleaning teeth with dental floss
Photo by Sora Shimazaki on Pexels.com

Mình thường nghe đến trường hợp một số bạn đeo khâu (band) răng cối, đến tận khi tháo niềng bác sĩ mới tháo khâu nên có thể gặp trường hợp xuất hiện khoảng trống do khâu để lại. Theo mình biết thì sau một thời gian, khoảng trống này có thể sẽ biến mất (độ nhanh/lâu tuỳ vào mỗi người), nhưng tình trạng chung là mọi người kêu oai oái vì thường bị mắc thức ăn trong suốt quãng thời gian khoảng trống này tồn tại. Vì vậy, để chắc ăn, bạn có thể đề nghị bác sĩ tháo khâu sớm và thay thế bằng mắc cài một vài tháng trước khi chính thức tháo niềng nhé.

Độ nghiêng gần xa chuẩn

Khác với các tiêu chí trên nói về vị trí, độ xoay và sự liên kết của răng trên cung hàm, tiêu chí này sẽ bàn về về độ nghiêng của trục răng. Với tiêu chí này thì bạn phải vận dụng một chút kỹ năng “hình học không gian”, nghe thì hơi nguy hiểm, nhưng mình sẽ cố gắng diễn giải thành các bước để bạn có thể tự mình kiểm tra được nhé. (Mình sẽ minh hoạ bằng hình ảnh, tuy nhiên vì tính giàn phẳng của ảnh nên sự minh hoạ của mình chỉ mang tính chất tương đối, tốt nhất là bạn tự kiểm tra bằng mắt thường sẽ chính xác nhất nhé)

Bước 1: Xác định trục giữa của cung răng: đường thẳng đứng, nằm giữa hai răng của trước của mỗi hàm

Nguồn: mahbracesjourney

Bước 2: Xác định trục răng

Trên mỗi răng, bạn hãy xác định đường trục giữa là đường chia đôi răng theo chiều ngang hoặc điểm đi qua phần lồi nhất của mặt ngoài răng.

Đối với các bạn đang đeo mắc cài thì đường này sẽ dễ xác định hơn một chút, vì thường bác sĩ sẽ đặt mắc cài (gần) đúng theo chiều vuông góc với trục của răng như ảnh dưới đây.

Bước 3: Xác định các điểm giao và so sánh đánh giá

Điểm giao của đường trục răng với lợi sẽ gọi là A, điểm giao với phần gờ dưới của răng sẽ là B. Nếu điểm A nằm xa đường trục giữa hơn so với điểm B, nghĩa là răng ấy đã đạt. Sau đó bạn hãy làm lần lượt với tất cả các răng còn lại để kiểm tra tiêu chí này nhé. Sự chênh lệch xa gần giữa điểm A và B sẽ khác nhau giữa các loại răng (điểm này sẽ thuộc về chuyên môn của bác sĩ), nhưng lý tưởng nhất là toàn bộ các răng trên cả 2 cung hàm của bạn đều đạt được tiêu chí này nhé.

Xác định điểm A, B đối với răng hàm trên
Xác định điểm A, B đối với răng hàm dưới
JaypeeDigital | eBook Reader
Khớp cắn với độ nghiêng gần xa đạt chuẩn

Độ nghiêng trong ngoài chuẩn

Bạn đã bao giờ nghe bác sĩ nói “xoay toọc (torque)” chưa? Nếu chưa thì mình sẽ giải thích một chút, niềng răng là một bộ môn rất phức tạp, khi bác sĩ ngoài đưa răng về vị trí đúng trên cung hàm ra, còn phải điều chỉnh cả 3 chiều của răng bạn để cho ra một kết quả tiệm cận với khớp cắn tối ưu nhất. Ba chiều ấy gồm:

  • Độ xoay (mũi tên vàng): đã được nhắc đến ở tiêu chí 2
  • Độ nghiêng gần xa (mũi tên đỏ): đã được nhắc đến ở tiêu chí 4
  • Độ nghiêng trong ngoài (torque) (mũi tên xanh lá) sẽ được nói đến ở tiêu chí này
Nguồn ảnh gốc: sunriseoralsurgery.com (Được chỉnh sửa bởi mình)

Ở tiêu chí này, bác sĩ Andrews cho rằng, khớp cắn của bạn sẽ phải đạt đủ 3 điều kiện sau đây để được công nhận đạt chuẩn về độ nghiêng chiều trong ngoài:

  1. Độ nghiêng của các răng phía trước (răng cửa) ở một góc vừa đủ, chờm nhẹ ra ngoài và không quá mức lên các răng cửa hàm dưới
  2. Đối với các răng sau hàm trên: độ nghiêng vào phía trong đồng nhất từ răng 3 đến răng 5, sau đó tăng dần ở các răng hàm
  3. Đối với các răng sau hàm dưới: độ nghiêng vào phía trong tăng dần khi đi từ răng 3 đến hết các răng hàm

Điều này cũng có nghĩa là càng về phía sau, răng hàm trên của bạn sẽ càng nằm ra phía ngoài của răng hàm dưới, các trường hợp như khớp cắn sâu, cắn hở, cắn chéo đều sẽ không đạt tiêu chí này.

Đường cong spee phẳng hoặc cong nhẹ

Trong giải phẫu học, Đường cong Spee (còn được gọi là đường cong von Spee hoặc đường cong bù trừ) được định nghĩa là độ cong của mặt phẳng khớp cắn hàm dưới bắt đầu từ răng nanh và chỏm phía ngoài của các răng sau, tiếp tục đến răng cối cuối cùng. Nó được đặt tên theo nhà phôi học người Đức Ferdinand Graf von Spee (1855–1937), người đầu tiên mô tả mối quan hệ giải phẫu của răng người trong mặt phẳng đứng dọc.

Wikipedia

Theo Andrews, một đường cong spee càng phẳng sẽ là một tiêu chí của một khớp cắn tối ưu. Tiêu chí này khá dễ kiểm tra khi bạn chỉ cần đặt một vật thẳng dài (VD: thước kẻ, bút, đũa,…) gác lên 2 điểm là răng nanh và răng hàm trong cùng, và nhìn xem các răng ở giữa có tiệm cận với đường thẳng ấy không. Nếu có thì xin chúc mừng, bạn đã đạt tiêu chí này rồi đấy.


Vậy là chúng ta đã đi qua đủ 6 tiêu chí của Andrews về một khớp cắn đạt chuẩn, mình mong qua bài viết này, bạn sẽ có một thước đo rõ ràng hơn và tự tin hơn trước khi quyết định chia tay niềng răng. Nhưng như mình đã nói, việc đạt đến mức “chuẩn” sẽ cần sự kết hợp của rất nhiều yếu tố trong đó có cả đặc điểm răng sẵn có của bạn nữa. Vì vậy, khi áp dụng những tiêu chí này, mình mong bạn hãy áp dụng chúng một cách linh hoạt cùng với sự tham vấn của bác sĩ, để có thể đạt được tối đa hiệu quả điều trị nhé.

Chúc bạn niềng răng vui vẻ.


Các nguồn tham khảo:

Leave a Reply

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.